• Zoeken

Starten met

Oké, je wilt aan de slag met e-mental health. Maar waar begin je? Lees hier de 5 stappen hoe je kunt starten met e-mental health in de huisartsenpraktijk. En check de tips voor implementatie.

5 stappen om te starten met e-mental health

5 stappen om te starten met e-mental health in de huisartsenpraktijk.

Lees meer >>

Implementatietips

Tips om e-mental health in de huisartsenpraktijk te gaan gebruiken en effectief te implementeren.

Lees meer >>

5 STAPPEN OM TE STARTEN MET

E-MENTAL HEALTH

Informeer jezelf en ontwikkel een visie

Denk na over je visie op e-mental health. Waarom start je met e-mental health en welke doelen streef je na? Welke meerwaarde zie je in e-mental health? Dit is erg belangrijk, want dit helpt je om koers te houden en gaandeweg de juiste keuzes te maken. In de hectische praktijk is dit misschien makkelijker gezegd dan gedaan, maar het levert je op de langere termijn winst op.

Een visie heb je vaak niet direct, maar vorm je door jezelf te informeren. Daardoor raak je op de hoogte van de verschillende aspecten die bij de inzet van e-mental health een rol spelen. Wissel ervaringen uit met andere huisartsen en POH’s-GGZ. Per regio wisselt het wie het voortouw hierin neemt; vaak zijn het kaderhuisartsen GGZ, of POH-GGZ medewerkers of huisartsen die GGZ als aandachtsveld hebben. Realiseer je dat meer praktijken met dezelfde vragen rondlopen en dat sommige praktijken of regio’s al ervaring hebben opgedaan. Visie ontwikkel je ook door zelf eens een paar online programma’s uit te proberen.

Oriëntatie op aanbod en aanbieders

Verdiep je in het aanbod en de aanbieders. Welke zelfhulpprogramma’s zijn er beschikbaar voor welke thema’s en welke doelgroepen? Welk (blended) aanbod hebben de verschillende e-mental health aanbieders? En vraag ook hier bij je collega’s naar ervaringen. De overzichten van aanbod en aanbieders kunnen je op weg helpen bij een (eerste) oriëntatie.

Probeer zelf eens een programma uit

Probeer eens een e-mental health programma uit. Veel zelfhulpprogramma’s zijn laagdrempelig en gratis toegankelijk. Je kunt ook bij verschillende aanbieders een demo account aanvragen van een blended programma. Of bekijk eens een website van een online behandeling of aanbieder, daar staan vaak filmpjes op van POH’s-GGZ of patiënten, of demonstraties van een programma. Door zelf een programma uit te proberen, ervaar je ook wat je zelf al dan niet gebruikersvriendelijk en prettig vindt van een bepaald programma of aanbieder.


GEWOON

AAN DE SLAG..!

______________________

Je kunt natuurlijk ook gewoon aan de slag gaan. Bijvoorbeeld door met een pilot de voordelen van e-mental health te ervaren in de praktijk, maar ook de knelpunten. Deze eerste ervaringen kunnen je vervolgens helpen om een visie te ontwikkelen. Een pilot kan bestaan uit het een periode inzetten van gratis zelfhulpprogramma’s. Maar het aanbod van betaalde aanbieders kan ook getest worden. Zo is in Noord-Limburg gezamenlijk een pilot gestart waarin het aanbod van drie aanbieders in drie verschillende huisartspraktijken is uitgeprobeerd. Bekijk de film waarin Fanny Schilderinck hier meer over vertelt.

 

2 Bedenk welke thema's en doelgroepen relevant zijn

Er is e-mental health aanbod voor veel verschillende doelgroepen en thema’s. Bedenk welke in jullie praktijk/gezondheidscentrum/zorggroep vooral relevant zijn en oriënteer je op wat er in de buurt (bijvoorbeeld afdeling GGZ preventie) al aangeboden wordt. Wonen er in jullie werkgebied bijvoorbeeld veel ouderen waar dementie speelt en wil je daarom een programma om mantelzorgers voor mensen met dementie te ondersteunen? Of ben je gesitueerd in een wijk met veel jonge gezinnen waar meer stress en burn-out speelt? Er is aanbod voor jongeren, volwassenen, ouders met psychische problemen, kinderen van ouders met psychische problemen enz. Bedenk ook wanneer je welk aanbod in wilt zetten; er zijn sites en programma’s beschikbaar met psycho-educatie, zelftesten, behandeling en terugvalpreventie.

Welke mogelijkheden en functionaliteiten vind ik belangrijk? 

Welke mogelijkheden zijn er, en welke vind ik belangrijk? Zo werken sommige aanbieders met losse behandelmodules waarmee je zelf (met de patiënt) een behandelprogramma kunt samenstellen. Denk bijvoorbeeld aan een module “dagboek” om klachten bij te houden, een module “Activeren”, of een module “Ontspannen”. Dat is vooral handig als je al wat meer ervaren of handig bent met e-mental health. Je kunt ook vragen of een aanbieder ook de mogelijkheid heeft om een bepaald zorgpad klaar te zetten. Andere aanbieders bieden meer kant en klare behandelprogramma’s. Denk aan een programma voor depressie, angst en paniek of burn-out. Bij deze programma’s wordt de patiënt als vanzelf stap voor stap door een programma geleid.
Wil je dat je precies kunt zien wat de patiënt doet in een programma, bijvoorbeeld wat hij bij huiswerkopdrachten invult?  Of vind je het voldoende om op grote lijnen te monitoren, zoals het kunnen bekijken of iemand gestart is met een programma, bij welke les de patient is, en of (en hoe vaak) een patiënt inlogt?
En wil je dat beveiligde e-mail, beeldbellen en een chatfunctie via het systeem tot de mogelijkheden behoren? Wil je dat patiënten via het systeem informatie kunnen delen met lotgenoten of dat zij derden (zoals de partner, mantelzorgers of andere behandelaars) toegang kunnen verlenen? De mogelijkheden wisselen per aanbieder, dus vraag ernaar.

  

TIPS VOOR

IMPLEMENTATIE

Besef dat implementatie niet vanzelf gaat en dat het vooral in het begin aandacht vraagt

Wijs een trekker aan, die de rest van de praktijk/zorggroep/etc. stimuleert, die reacties en ervaringen peilt en die als contactpersoon fungeert. Zorg ook dat je toegang hebt tot een technische en inhoudelijke helpdesk, en bedenk hoe je na de beginfase het onderwerp onder de aandacht houdt. Bijvoorbeeld tijdens werkoverleggen, intervisies, of stel een klankbordgroep in. Implementatie vraagt een tijdsinvestering. In het voorbereidingsproces, in de keuze voor een aanbod en ook wanneer voor een programma of aanbieder gekozen is, in het leren kennen van het programma en de veranderde werkwijze door de POH’s-GGZ en/of huisartsen. Daarna kan het flexibiliteit in tijd opleveren, doordat huisarts en POH-GGZ hun tijd gerichter kunnen inzetten.

Zorg voor draagvlak en betrokkenheid op verschillende niveaus in de organisatie

Draagvlak en betrokkenheid op verschillende niveaus zijn essentieel voor implementatie. Is bijvoorbeeld ook het management voldoende aangehaakt en maakt e-mental health onderdeel uit van de jaarplannen? Ook draagvlak en betrokkenheid onder behandelaars en patiënten zijn belangrijk.

 

 

 What's in it for me? Voor zowel behandelaars als patiënten is het belangrijk dat zij de meerwaarde van e-mental health zien

Sommigen zien e-mental health als iets dat alleen uit bezuinigingsoverwegingen ingevoerd wordt. De belangrijkste meerwaarde is echter dat onderzoek aantoont dat psychische klachten van mensen door middel van de inzet van een online (zelf)hulp programma evenveel kunnen verbeteren als via gewone face to face consulten! Voor sommige patiënten is het prettig dat zij zelfstandig, in hun eigen tijd, op een gestructureerde manier met zijn problemen aan de slag kunnen gaan. Voor de huisarts of POH-GGZ is het prettig dat de patiënt datgene wat je face-to-face uitlegt, op een gestructureerde manier digitaal wordt herhaald, met huiswerkopdrachten, en vaak ook ondersteund door filmpjes.

De vragen en knelpunten die hij heeft, kan de patiënt bespreken met de behandelaar. Hierdoor kun je als POH-GGZ of huisarts zorg op maat leveren. Ga daarom ook voor en tijdens de implementatie in op het belang van e-mental health en de opbrengsten voor zowel patiënt als behandelaar. Onderzoek wijst uit dat wanneer een professional enthousiast is over de inzet van e-mental health, ook qua verwachtingen, de ervaringen van de patiënt positiever zijn. Ervaringen in de praktijk laten zien dat patiënten vrij vanzelfsprekend met een programma aan de slag gaan wanneer een praktijkondersteuner dit aanbiedt.



 

Kritisch zijn mag!

Het e-mental health veld is relatief jong; en de toepassing ervan in de huisartsenzorg helemaal. Er valt dan ook nog veel te verbeteren en winst te halen. Dus wees kritisch. Bijvoorbeeld over de gebruikersvriendelijkheid van een programma. Zowel voor de patiënt als voor jou als professional moet een programma logisch te volgen zijn. Als dat niet zo is, koppel dit dan terug aan de ontwikkelaar of aanbieder van het programma. Zij kunnen hier dan in volgende versies rekening mee houden.
Om de verwachtingen te managen is het ook goed om aan de aanbieder te vragen wat je aan voordelen kan verwachten, maar ook waar je tegen aan kan lopen in de praktijk.

Realiseer je ook dat – zeker bij betaalde aanbieders – jij klant bent en mag vragen om bepaalde service. Ook als dat in eerste instantie lastig lijkt. Wanneer je bijvoorbeeld een programma van de ene aanbieder goed vindt voor jongeren, maar je favoriete aanbieder heeft alleen programma’s voor volwassenen; vraag dan of er mogelijkheden zijn om programma’s te koppelen.

 

Angst voor het onbekende speelt vaak een rol

Professionals zijn soms bang om de regie uit handen te geven, het contact met de patiënt te verliezen of om vervangen te worden door de computer. Ook ervaren zij (het starten met) het gebruik van e-mental health vaak als extra druk. Er wordt hen vaak weinig ruimte geboden om de nieuwe manier van werken eigen te maken. Het leren omgaan met het nieuwe programma is dan iets dat bovenop de bestaande uren komt. Maak dit als trekker van e-mental health in de praktijk bespreekbaar en probeer de behandelaren zo goed mogelijk te ondersteunen hierin. Een training met algemene informatie over e-mental health is goed om collega’s te betrekken bij het onderwerp, en antwoord te geven op de algemene vragen over aanbod, effectiviteit en kwaliteit. En om een programma goed te leren kennen is een training in het programma een minimale vereiste. 


Omdat de inzet van online hulpprogramma’s in de huisartsenpraktijk nieuw is, is het ook goed om in het begin breder aandacht te besteden aan algemene vragen over e-health. Zoals veiligheid, effectiviteit, aanbod, kwaliteit en financiering.

 

Zorg dat de communicatie op verschillende niveaus klopt

Op praktijkniveau is het belangrijk dat patiënten op de website, in folders of op wachtkamerschermen zien dat e-mental health onderdeel van het aanbod is, en wat de mogelijkheden en voordelen zijn.

Op het moment dat de huisarts de patiënt naar de POH-GGZ doorverwijst, vertelt hij dat de POH-GGZ ook een combinatie van een internetcursus en gesprekken kan aanbieden. Dit kan ook in een folder staan waarin vermeld staat wat patiënten van de behandeling/begeleiding door een POH-GGZ kunnen verwachten.

Over het algemeen staan patiënten open voor e-mental health, als zij tenminste weten wat het is. Let hierbij op de terminologie: patiënten weten vaak niet wat e-(mental) health is, maar online zorg of digitale zorg soms wel. De huisarts en POH-GGZ brengen hun enthousiasme over op hun patiënten. Ook leggen zij de patiënt goed uit wat zij kunnen verwachten van het e-mental health programma (doel, opzet, tijdsinvestering en te verwachten effecten). Uit onderzoek naar Kleurjeleven.nl bleek bijvoorbeeld dat dit programma vooral goed werkte in het verminderen van klachten als deelnemers vooraf een positieve verwachting hadden van het effect van het programma.

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen? Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen.